10 wrz 20262 min czytaniaPriceman

Historia Black Friday: skąd wzięła się nazwa

Nazwa nie wzięła się od księgowości i nie powstała w marketingu. Wymyśliła ją policja w Filadelfii, i to jako określenie na coś, czego nikt nie chciał.

Historia Black Friday: skąd wzięła się nazwa

Wersja, którą słyszy się najczęściej, brzmi tak: Black Friday to dzień, w którym sklepy wychodzą z długów, czyli z czerwonych liczb na czarne, i stąd nazwa. Brzmi ładnie, tłumaczy wszystko jednym zdaniem i jest późniejszym dorobieniem historii do nazwy, która już istniała.

Filadelfia, lata sześćdziesiąte

Prawdziwe źródło jest znacznie mniej reklamowe. Określenia "black Friday" zaczęli używać policjanci w Filadelfii na dzień po Święcie Dziękczynienia. Nie chodziło o handel, tylko o to, co się wtedy działo na ulicach: tłumy przyjezdnych, korki nie do rozplątania, wypadki i zmiany bez wolnego dla całego posterunku.

Był to więc czarny piątek w tym samym sensie, w jakim mówi się o czarnym poniedziałku na giełdzie. Dzień, który się przetrwa, a nie świętuje.

Handlowcom ta nazwa się nie podobała, bo brzmiała jak ostrzeżenie przed wyjściem z domu. Próbowali ją nawet zastąpić, ale przylgnęła. Wyjaśnienie o wychodzeniu na plus pojawiło się dopiero później, kiedy stało się jasne, że nazwy nie da się usunąć, więc trzeba ją przeformułować na coś przyjaznego.

To rzadki przypadek, w którym marketing nie wymyślił hasła, tylko przejął cudze i nadał mu nowe znaczenie.

Cyber Monday jest odwrotnie: wymyślony na biurku

Z Cyber Monday sprawa wygląda inaczej i warto to zestawić, bo różnica jest pouczająca. Termin powstał w 2005 roku w komunikacie branżowej organizacji handlu detalicznego w Stanach. Zauważono, że w poniedziałek po Święcie Dziękczynienia gwałtownie rośnie sprzedaż internetowa, i nazwano to zjawisko, żeby dało się je promować.

Czyli: Black Friday to nazwa, którą handel odziedziczył po policji i musiał oswoić. Cyber Monday to nazwa, którą handel wymyślił sam, od razu w tym celu.

Jak to trafiło do Polski

Do Polski Black Friday przyszedł znacznie później i inaczej. Nie było tu Święta Dziękczynienia, więc nie było też naturalnego powodu, żeby akurat ten piątek cokolwiek znaczył. Przyjął się jako import samej mechaniki wyprzedaży, bez kontekstu, który ją w Stanach tłumaczył.

To wyjaśnia dwie rzeczy, które w polskim Black Friday zwracają uwagę.

Pierwsza: data rozjechała się od razu. Skoro nie ma święta, do którego dzień jest doczepiony, nic nie trzyma go w miejscu. Stąd Black Week, Black November i akcje startujące na początku miesiąca.

Druga: nazwa stała się gatunkiem promocji, a nie dniem. W Polsce "black friday" widuje się na banerach w innych miesiącach, co po angielsku brzmiałoby absurdalnie, a u nas nikogo nie dziwi, bo nazwa nigdy nie odnosiła się tu do konkretnego piątku.

Co z tego wynika dla kupującego

Historia nazwy nie jest tylko ciekawostką, bo tłumaczy, czemu w listopadzie trzeba uważać bardziej niż zwykle.

Kiedy nazwa oznacza konkretny dzień, łatwo porównać: to była cena wczoraj, to jest dziś. Kiedy oznacza cały miesiąc kampanii, punkt odniesienia znika, a razem z nim możliwość powiedzenia, czy cokolwiek naprawdę stanieje.

Dlatego przy każdej listopadowej metce warto zadać to samo pytanie, co przy każdej innej: ile ta rzecz kosztowała, zanim zrobiło się z niej okazję. Rozwijamy to w tekście o rozpoznawaniu prawdziwych przecen, a dokładne daty na najbliższe lata zebraliśmy tutaj.

Sprawdzamy ceny codziennie.
Zobacz, co dziś naprawdę potaniało.

Przejdź do okazji

Komentarze

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu. Napisz pierwszy komentarz.

Piszesz jako gość. Załóż konto, żeby mieć własną nazwę, poziom i powiadomienia o odpowiedziach.

Czytaj dalej